import sqlite3

def init_accounting_db(db_name="accounting_mini.db"):
    # Kết nối tới cơ sở dữ liệu SQLite (tự động tạo file nếu chưa có)
    conn = sqlite3.connect(db_name)
    cursor = conn.cursor()
    
    # Bật tính năng ràng buộc khóa ngoại (Foreign Key)
    cursor.execute("PRAGMA foreign_keys = ON;")

    # 1. Tạo Bảng Hệ thống Tài khoản
    cursor.execute("""
    CREATE TABLE IF NOT EXISTS accounts (
        account_code TEXT PRIMARY KEY,
        account_name TEXT NOT NULL,
        account_type TEXT NOT NULL,
        normal_balance TEXT NOT NULL CHECK(normal_balance IN ('DEBIT', 'CREDIT'))
    );
    """)

    # 2. Tạo Bảng Bút toán Tổng thể
    cursor.execute("""
    CREATE TABLE IF NOT EXISTS transactions (
        transaction_id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
        entry_date TEXT NOT NULL,
        ref_no TEXT,
        description TEXT NOT NULL
    );
    """)

    # 3. Tạo Bảng Chi tiết Định khoản (Sổ Nhật ký chung chi tiết)
    cursor.execute("""
    CREATE TABLE IF NOT EXISTS journal_entries (
        entry_id INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
        transaction_id INTEGER NOT NULL,
        account_code TEXT NOT NULL,
        debit_amount REAL DEFAULT 0.0 CHECK(debit_amount >= 0),
        credit_amount REAL DEFAULT 0.0 CHECK(credit_amount >= 0),
        FOREIGN KEY (transaction_id) REFERENCES transactions(transaction_id) ON DELETE CASCADE,
        FOREIGN KEY (account_code) REFERENCES accounts(account_code)
    );
    """)

    # 4. Nạp danh mục Tài khoản Kế toán mẫu (Chart of Accounts)
    sample_accounts = [
        ('111', 'Tiền mặt', 'ASSET', 'DEBIT'),
        ('112', 'Tiền gửi Ngân hàng', 'ASSET', 'DEBIT'),
        ('131', 'Phải thu của khách hàng', 'ASSET', 'DEBIT'),
        ('156', 'Hàng hóa', 'ASSET', 'DEBIT'),
        ('211', 'Tài sản cố định hữu hình', 'ASSET', 'DEBIT'),
        ('214', 'Hao mòn tài sản cố định', 'ASSET', 'CREDIT'),
        ('331', 'Phải trả cho người bán', 'LIABILITY', 'CREDIT'),
        ('334', 'Phải trả người lao động', 'LIABILITY', 'CREDIT'),
        ('411', 'Vốn góp của chủ sở hữu', 'EQUITY', 'CREDIT'),
        ('421', 'Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối', 'EQUITY', 'CREDIT'),
        ('511', 'Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ', 'REVENUE', 'CREDIT'),
        ('632', 'Giá vốn hàng bán', 'EXPENSE', 'DEBIT'),
        ('642', 'Chi phí quản lý doanh nghiệp', 'EXPENSE', 'DEBIT')
    ]

    cursor.executemany("""
    INSERT OR IGNORE INTO accounts (account_code, account_name, account_type, normal_balance)
    VALUES (?, ?, ?, ?);
    """, sample_accounts)

    conn.commit()
    conn.close()
    print("-> Đã khởi tạo thành công Database Kế toán Mini với SQLite!")

# Chạy thử hàm khởi tạo
if __name__ == "__main__":
    init_accounting_db()

4. Câu hỏi suy ngẫm & Bài tập thực hành

Bài tập 1: Trắc nghiệm Thiết kế Hệ thống

Tại sao chúng ta phải chia làm 2 bảng transactions và journal_entries thay vì gộp chung vào 1 bảng duy nhất?

A. Để tiết kiệm dung lượng ổ cứng.

B. Để cho phép một nghiệp vụ kinh tế có thể định khoản Phức tạp (1 Nợ - Nhiều Có, hoặc Nhiều Nợ - 1 Có).

C. SQLite không hỗ trợ ghi nhận số tiền trên cùng 1 bảng.

Bài tập 2: Lập trình Mở rộng

Hãy bổ sung thêm 2 tài khoản kế toán sau vào danh mục sample_accounts trong đoạn code Python trên:

1. TK 133: Thuế GTGT được khấu trừ (Thuộc nhóm ASSET, số dư bình thường DEBIT).

2. TK 3331: Thuế GTGT phải nộp (Thuộc nhóm LIABILITY, số dư bình thường CREDIT).

Đáp án gợi ý:

• Bài tập 1:

  • Đáp án đúng là B. Thiết kế chuẩn hóa (Normalization) chia làm 2 bảng giúp 1 giao dịch có thể chứa vô số dòng định khoản Nợ/Có khác nhau mà vẫn đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu.

• Bài tập 2:

  • Bổ sung vào danh sách:

    ('133', 'Thuế GTGT được khấu trừ', 'ASSET', 'DEBIT'),
    ('3331', 'Thuế GTGT phải nộp', 'LIABILITY', 'CREDIT')