Tóm tắt các nội dung cốt lõi của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (Luật số 55/2024/QH15)

1. Phạm vi điều chỉnh & Nguyên tắc chung

  • Phạm vi: Quy định về hoạt động PCCC, cứu nạn, cứu hộ (CNCH); lực lượng, phương tiện, điều kiện bảo đảm và quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.

  • Nguyên tắc cốt lõi: Lấy phòng ngừa làm chính, chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện theo châm ngôn "tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ).

  • Ngày toàn dân PCCC và CNCH: Ngày 04 tháng 10 hằng năm.

  • Số điện thoại báo cháy/CNCH thống nhất: 114.

2. Yêu cầu Phòng cháy (PCCC)

  • Quy hoạch & Xây dựng: Quy hoạch đô thị, khu công nghiệp phải bảo đảm hạ tầng giao thông, nguồn nước, điện và vị trí cho đơn vị PCCC. Công trình xây dựng và cải tạo phải bảo đảm khoảng cách an toàn, giải pháp thoát nạn, ngăn cháy, chống khói và hệ thống PCCC.

  • Đối với Nhà ở:

    • Phải bảo đảm an toàn điện, bếp đun nấu, nơi thờ cúng; trang bị phương tiện chữa cháy và bảo đảm lối thoát nạn/lối ra khẩn cấp.

    • Nhà ở tại các thành phố trực thuộc Trung ương thuộc khu vực thiếu hạ tầng giao thông/nguồn nước phải trang bị bình chữa cháy và thiết bị truyền tin báo cháy kết nối Cơ sở dữ liệu PCCC theo lộ trình.

  • Nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh: Phải có giải pháp ngăn cách giữa khu vực kinh doanh và khu vực ở. Nếu kinh doanh hàng hóa nguy hiểm về cháy nổ thì không bố trí chỗ ngủ tại khu vực kinh doanh và phải có giải pháp ngăn cháy với lối thoát nạn.

  • Sử dụng điện: Đơn vị bán lẻ điện phải tư vấn an toàn PCCC khi đấu nối. Khu vực sạc điện cho xe điện tập trung trong nhà phải có giải pháp ngăn cháy và trang bị phương tiện chữa cháy phù hợp.

3. Thẩm định, Nghiệm thu & Kiểm tra

  • Thẩm định thiết kế PCCC: Phân định rõ trách nhiệm thẩm định giữa Người quyết định đầu tư, Cơ quan chuyên môn về xây dựng, Cơ quan đăng kiểm và Cơ quan Công an tùy theo quy mô và loại hình công trình/phương tiện.

  • Nghiệm thu & Khai thác: Công trình thuộc diện thẩm định PCCC bắt buộc phải được kiểm tra, chấp thuận kết quả nghiệm thu PCCC trước khi đưa vào sử dụng.

4. Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ

  • Huy động lực lượng, phương tiện: Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia và cho huy động phương tiện, tài sản khi có yêu cầu. Tài sản bị thiệt hại hoặc tổn thất do huy động chữa cháy/CNCH được nhà nước bồi thường theo quy định.

  • Chỉ huy chữa cháy/CNCH: Ưu tiên người có chức vụ cao nhất của Cảnh sát PCCC & CNCH có mặt tại hiện trường. Khi Cảnh sát chưa đến, người đứng đầu cơ sở, chủ phương tiện hoặc Trưởng thôn/Tổ trưởng dân phố chịu trách nhiệm chỉ huy.

  • Các tình huống CNCH: Cứu người trong đám cháy; tai nạn đuối nước; sập đổ nhà, công trình; sạt lở đất đá; tai nạn giao thông và các sự cố khác.

5. Lực lượng & Phương tiện PCCC & CNCH

  • 4 lực lượng nòng cốt:

    1. Cảnh sát PCCC và CNCH.

    2. Lực lượng PCCC và CNCH cơ sở.

    3. Lực lượng PCCC và CNCH chuyên ngành.

    4. Lực lượng Dân phòng (được lồng ghép/ưu tiên từ Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở).

  • PCCC tình nguyện: Khuyến khích cá nhân tự nguyện đăng ký tham gia hoạt động PCCC & CNCH tại địa phương.

  • Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc: Áp dụng đối với các cơ sở thuộc danh mục nguy cơ cháy nổ theo quy định của Chính phủ.

6. Hiệu lực thi hành & Quy định chuyển tiếp

  • Hiệu lực: Luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2025 (thay thế Luật PCCC 2001 và các luật sửa đổi, bổ sung).

  • Lộ trình truyền tin báo cháy: Yêu cầu trang bị thiết bị truyền tin báo cháy kết nối Cơ sở dữ liệu PCCC bắt buộc thực hiện chậm nhất từ ngày 01/07/2027.

  • Xử lý cơ sở không bảo đảm an toàn PCCC trước đây:

    • UBND cấp tỉnh phân loại và công bố danh sách cơ sở không đạt chuẩn.

    • Cơ sở phải áp dụng giải pháp kỹ thuật bổ sung để tăng cường an toàn; trường hợp không thể áp dụng giải pháp kỹ thuật thì phải chuyển đổi công năng hoạt động cho phù hợp.